Kimlərsə, iddia edəcək ki, yay hələ bitməyib. Bu yazını sonra da yazmaq olar. Amma mən bu günlərdə Bakıda havanın yenidən istiləşdiyinə məhəl qoymayaraq, yay mövsümünün artıq bitdiyindən əminəm. Bu siqnalı ilk dəfə yollarda qəflətən artmış avtomobilləri gördükdə almışdım.

Bu yayı möhürləmək istəyimin xüsusi səbəbi yoxdur. Sadəcə, son iki ayda maraqlı nələrin baş verdiyini düşündüm və anladım ki, bloq kimi məsuliyyətli iş adı altında olmasa, yadıma heç nə düşməyəcək. Odur ki, birbaşa mətləbə keçirəm. Bu yay nəylə əlamətdar ola bilər?

• Həyatda insanın gedəcəyi bütün yollarda əzmkarlıqdan, döyüşkənlikdən, inadkarlıqdan, qorxmazlıqdan, fədakarlıqdan ən və ən önəmli keyfiyyət yalnız və yalnız zəhmətkeşlikdir.

• Müxtəlif məkanlarda və mühitdə insanlar müxtəlif şəxsi kimliklər nümayiş etdirirlər. İnsanların içində bir neçə “mən” – şəxsi keyfiyyətlər dəsti gizlənmişdir və məkan (mühit) dəyişdikcə, bu “mən”lər də digər “mən”lərlə müstəqilcə əvəzlənir. (Əgər səhv etmirəmsə, bu barədə artıq psixoanalizdə kimsə deyib). Bu yay ilk dəfə “əvəzlənmə” vaxtında yerini digər “mən”ə verən “mən”i yoldaca saxladım və eyni anda iki “mən”lə davrandım. Nəticədə qeyri-adi bir şey yaşanmadı. Sadəcə prosesin özü mənə maraqlı və qəribə gəldi.

• Azərbaycanlılar qeybət əvəzinə, (və ya digər şəxslərə göstərdikləri gizli diqqət və bu şəxslər haqqında düşüncələr, bu düşüncələrdən doğan başqaları ilə uzun-uzadı müzakirələr əvəzinə), sərf etdikləri zamanı hansısa elm, incəsənət, peşə sahələrinin öyrənilməsinə sərf etsəydilər, cibləri dolu, şəxsiyyətləri parlaq olardı.

“Seven-ap” qurtardı…

Filmin əvvəlində hadisələrin bu cür inkişafıyla seyrcidə dərin maraq yaradan rejissor durnanı gözündən vurur. Film Avropada ilin ən yaxşıları arasında qərarlaşır.

Bu filmdə yalnız mənim diqqətimi çəkən əsas məqam ayrıdır. Həyatını qurban verdiyin, uğrunda çalışdığın, gələcəyinə inandığın bir nəsnənin süqutu. “Əlvida, Lenin”də Kristianın doğum günündə iştirak etmək üçün Aleksandr anasının partiya yoldaşlarının bir neçəsini axtarıb tapır. Mənzildə iki məktəbli uşaq yaxalarına qırmızı lent bağlayaraq pul qarşılığında ADR-in himnini oxuyurlar. Kristina şaddır. Onun köhnə iş yoldaşları isə bu mənzərəyə həm heyrətlə, həm də elə bir ağrıyla baxırlar ki, göz yaşlarını saxlaya bilmirlər. Bu ərəfədə pəncərədən görünən qarşıdakı binanın divarından isə “Coca-cola”-nın böyük reklam şiti asılır…

Digərlərinin belə bir yaşantıları olub-olmadığını bilmirəm. Yaşlandıqca inandığın, təməlinin möhkəm olduğuna əmin olduğun, uğrunda çalışmağa hazır olduğun nəsnələrin, əslində, sənin gümanlarından fərqli olduqlarını anlayırsan. Və bu zaman insanın ətrafını elə bir təəssüf dolu məyusluq havası bürüyür ki, həyatda hüdudsuz səmada yalqız qanad çalan quş kimi tək olduğunu dərk edirsən. Son illərdə aşkar etdiyim ən böyük acı həqiqətlərdən biri kimi buna nə qədər müqavimət göstərib təslim olmaqdan imtina etsəm də, bir o qədər də nakam sonluqdan əminliyimi hüznlə bildirirəm.